Laat jij je paard een halster dragen in de wei? Of draagt je paard een graasmasker? Dan is dat niet zonder risico. Als je paard iets om zijn hoofd heeft in een onbeheerde situatie, geeft dat altijd een extra risico om ergens aan te blijven hangen. Daarom is een extra veiligheidsvoorziening aan een graasmasker of halster belangrijk. Maar wat kun je hiervan verwachten?
Een veiligheidssluiting is bedoeld om het paard een extra mogelijkheid te geven om los te komen wanneer er veel kracht op het halster of graasmasker komt te staan. Hierdoor wordt in veel gevallen voorkomen dat er nare dingen gebeuren. Het is alleen geen garantie dat er niets kan gebeuren of dat het halster altijd op de daarvoor bedoelde plek loslaat.
Wat gebeurt er wanneer een paard vast komt te zitten?
Paarden zijn sterk en kunnen razendsnel reageren. Wanneer een paard schrikt, naar achteren deinst of in paniek raakt, kunnen in een fractie van een seconde grote krachten ontstaan.
Een veiligheidshalster voor paarden kan er voor zorgen dat je paard snel uit zijn benarde situatie wordt verlost. Hoe die kracht door het halster of graasmasker loopt, is afhankelijk van hoe het paard vast is komen te zitten en waar het paard achter blijft haken. Dit bepaalt vanuit welke richting het paard aan het halster gaat trekken en op welke delen de meeste kracht komt. Hierdoor kun je vooraf nooit met zekerheid voorspellen welk onderdeel het als eerste begeeft.
Een veiligheidsvoorziening betekent daarom niet:
- dat het halster altijd bij de veiligheidsvoorziening opengaat;
- dat de rest van het halster of graasmasker onbreekbaar moet zijn;
- dat bij goed functioneren van de veiligheidsvoorziening de rest van het halster of graasmasker ongeschonden blijft.
Een veiligheidsvoorziening in het kopstuk is bedoeld om mee te geven als een paard recht naar achteren met zijn volle gewicht gaat hangen. Zo voorkom je dat het paard in een te sterke 'lus' blijft hangen waarin het zichzelf kan bezeren of erger.
Je kunt niet alles voorzien
Er kunnen ook ongelukkige situaties ontstaan waarin het paard niet in staat is om de benodigde kracht op het halster uit te oefenen, waardoor het halster niet opengaat. Bijvoorbeeld als het paard per ongeluk met zijn achterhoef in het halster verstrikt raakt. Dit is natuurlijk de nachtmerrie voor elke paardeneigenaar. Zorg daarom voor een goed passend halster dat niet te ruim zit en voor voldoende toezicht.
Hoe werken verschillende veiligheidshalsters en andere hulpmiddelen?
Bij graasmaskers en veiligheidshalsters komen verschillende systemen voor.
Kunststof veiligheidssluiting
Sommige halsters hebben een kunststof clip of gesp die een zwakkere schakel vormt dan de overige onderdelen van het halster. Bij voldoende belasting kan deze breken of open gaan.
Dat betekent niet dat deze bij iedere situatie als eerste zal breken. Wanneer de kracht op een ander onderdeel terechtkomt, kan dat onderdeel eerder beschadigd raken.
Leren kopstuk
Leer wordt veel gebruikt als veiligheidsvoorziening omdat het bij voldoende kracht kan scheuren of breken. De piekkracht komt dan op de pin van de gesp te staan. Dit smalle pinnetje kan vervolgens door het leer heen scheuren.
Ook hierbij geldt dat de kracht daadwerkelijk op het leren gedeelte terecht moet komen voordat het zijn functie kan vervullen.
Aandachtspunten bij een leren kopstuk:
- Nadat het leer heeft meegegeven, zal je dit onderdeel moeten vervangen.
- Een nadeel van een leren kopstuk is dat het ook een beetje kan uitrekken. Als de kracht niet hoog genoeg is geweest om het leer te laten scheuren, kan het wel uitgerekt zijn. Hierdoor is de afstelling niet meer hetzelfde.
- Leer heeft onderhoud nodig. Te droog leer zal sneller uitscheuren of breken op een moment dat dit eigenlijk niet nodig is.
- Gebruik bij voorkeur een enkele laag leer zonder stiksels.
Klittenbandsluiting
Bij sommige graasmaskers wordt klittenband gebruikt als veiligheidsvoorziening. Bij voldoende trekkracht kan de verbinding opengaan, waardoor het paard los kan komen.
Hoe gemakkelijk dit gebeurt, is onder andere afhankelijk van de constructie, de lengte van het klittenband dat contact maakt en de richting waarin eraan wordt getrokken.
Aandachtspunten bij een klittenbandsluiting:
- Houd het klittenband goed schoon, zodat de 'kleefkracht' behouden blijft.
- Als het klittenband begint te krullen, laat het sneller los en komt er gemakkelijker meer vuil tussen. Een manenelastiekje kan helpen dit te voorkomen zonder dat de 'breekkracht' wordt aangetast.
Leren veiligheidstussenstuk
Een bestaand halster kan in sommige gevallen worden voorzien van een leren veiligheidstussenstuk. Hiermee voeg je bewust een zwakkere schakel toe aan een normaal halster.
Ook hier geldt: het tussenstuk kan alleen zijn functie vervullen wanneer de kracht daadwerkelijk via dit gedeelte van het halster loopt.
Aandachtspunten:
- Leer heeft onderhoud nodig.
- Vaak werken deze tussenstukjes met een boekschroef die de lagen leer met elkaar verbindt. Na verloop van tijd kan deze losgaan. Controleer dit daarom regelmatig.
Soms zit de zwakke plek ergens anders
Niet iedere veiligheidsvoorziening is een aparte sluiting of riem.
Een fabrikant kan er ook bewust voor kiezen om bepaalde onderdelen of verbindingen met opzet zwakker te maken. Hierdoor kan bij extreme belasting een onderdeel van het product bezwijken om zo de veiligheid van je paard te waarborgen.
Bij de EasyGrazer is bijvoorbeeld ter hoogte van een klinknagel in het kopstuk, bij de aanhechting van de korf, een zwakkere plek aangebracht. Wanneer juist op dit gedeelte veel kracht komt te staan, kan het materiaal daar eerder bezwijken. Dit is bewust zo ontworpen voor de veiligheid, omdat het biothaan van de EasyGrazer zelf erg sterk is.
Ook bij de ThinLine Flexible Filly is rekening gehouden met veiligheid. Het materiaal van de korf is sterk en flexibel, maar kan bij grote krachten ook meegeven. Daarnaast vormt de bevestiging van de korf aan het halster met de zip-ties een opzettelijke zwakke plek. Afhankelijk van waar en hoe de kracht op het graasmasker terechtkomt, kunnen zowel de zip-ties als het materiaal van het masker zelf meegeven.
Als er zich een vervelende situatie voordoet, kan dat betekenen dat het graasmasker daarna beschadigd of niet meer bruikbaar is. Vervelend, maar bij een noodsituatie is het uiteindelijk belangrijker dat een paard de mogelijkheid heeft om los te komen dan dat ieder onderdeel van het graasmasker heel blijft.
Acceptatie van graasmaskers
Het lastige is dat je paard zelf ook invloed heeft op de levensduur van een graasmasker. Als je paard het graasmasker niet goed accepteert, kan hij zelf het masker ook beschadigen. Je paard kan met het masker gaan schuren, erop proberen te gaan staan of eraan trekken in de hoop dat het masker afgaat. Dergelijke krachten kunnen onherroepelijk schade veroorzaken, omdat duurzaamheid nooit boven veiligheid mag komen.
Een veiligheidssluiting is geen garantie dat je graasmasker heel blijft
Dit is een belangrijk misverstand.
Een veiligheidsvoorziening is niet bedoeld om ervoor te zorgen dat alleen die voorziening kapot kan gaan en de rest van het product altijd heel blijft.
Een paard dat in paniek raakt, kan enorme krachten uitoefenen. Afhankelijk van de situatie kan daardoor een riempje scheuren, een gesp breken, een klinknagel loskomen, een korf beschadigen of een ander onderdeel bezwijken.
Waar de kracht zijn weg vindt, bepaalt uiteindelijk voor een belangrijk deel wat er gebeurt.
Schade aan een graasmasker betekent daarom niet automatisch dat een veiligheidsvoorziening niet heeft gewerkt.
Ook de omgeving is belangrijk voor de veiligheid van je paard
Een veiligheidshalster of veiligheidsvoorziening is een extra veiligheidsmaatregel. Het vervangt een veilige leefomgeving niet.
Controleer daarom de omgeving waarin je paard het graasmasker draagt. Denk aan uitstekende delen, haken, hekwerk, takken, voerbakken en andere plekken waar een paard met het halster of graasmasker achter kan blijven hangen. Met name groepshuisvesting en meer natuurlijk ingerichte leefomgevingen kennen vaak meer situaties en elementen waar een paard ergens achter kan blijven haken.
Controleer daarnaast regelmatig het graasmasker en halster zelf. Slijtage, beschadigingen en veranderingen in de pasvorm kunnen invloed hebben op het gebruik en de veiligheid.
En vergeet het paard zelf niet. Paarden kunnen soms onverwachte en ongelukkige acties uithalen.
Take-home message: extra bescherming: ja, garantie: nee
Veiligheid gaat voor alles. Zeker als je paard meerdere uren zonder toezicht buiten doorbrengt of je paard een graasmasker 24/7 draagt. Kies daarom altijd voor een extra veiligheidsmaatregel en combineer dit met een grondige inspectie van de leefomgeving van je paard.
En onthoud: zie een veiligheidshalster niet als een soort verzekering waarmee niets meer kan gebeuren. Je blijft zelf verantwoordelijk voor een zo veilig mogelijke situatie.
Een veiligheidsvoorziening kan niet garanderen dat je paard nooit vast komt te zitten, geen letsel oploopt of dat het halster of graasmasker onbeschadigd blijft. Maar het kan het risico wel verkleinen, waardoor je je paard met een fijner gevoel met een halster of graasmasker kunt laten staan.
Bekijk hieronder ons assortiment veiligheidsproducten voor paarden. En weet dat alle graasmaskers in ons assortiment een extra breakaway inrichting hebben.
